مصطفى النوراني الاردبيلي
229
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
مىشود گل زالزالك ضد تشنج بوده و حركات نامنظم قلب را تنظيم مىكند ، دارويى مفيد خصوص ضد طپش قلب و ضربان شديد آنست . مشخصات گونههاى مختلف زالزالك و نام علمى آنها : 1 - زالزالك گونه c . aronia ( l . ) bosc . اين گونه در فارس ( كيالك ) و در دره قاسملو آذربايجان غربى ( كوشك اسبى ) و در سردشت ( گوژزرده ) گفته مىشود ، به فرانسوى : epinedespegne و به انگليسى : azerole ناميده مىشود ، درختچهاى است با خارهاى كوتاه به طول يك سانتىمتر و ارتفاع درختچه در حدود 7 متر ، شاخههاى جوان آن خزى نمدى و سپس صاف و سفيد مايل به قهوهاى مىشود . برگهايش بادبزنى شكل تخممرغى كه قسمت انتهايى آن معمولًا به قسمتهاى عميقى تقسيم و به چند قسمت مىشود . دندانهدار است و به طور كلى شبيه برگ جعفرى با تقسيمات پنجهاى مىباشد ميوه آن گوشتى گرد زرد مايل به سرخى به قطر 2 - 5 / 1 سانتىمتر ، داراى چندين هسته است . طعم آن ترش و شيرين مىباشد . اين گونه در خاورميانه از سوريه ، لبنان ، آناتولى و ايران و تركستان انتشار دارد ، در ايران در ارتفاعات زاگرس ، همدان ، اراك ، باختران لرستان و در فارس در ( كتل پيرزن ) ، كازرون ( تل خسرو ) و ( تخت جمشيد ) و نيز در دامنههاى استپى البرز ، در ارتفاعات دره كرج - زنجان ، كوهين ، در سياه بيشه و چالوس ديده مىشود . 2 - زالزالك گونه crataegus atrosanguinea pojark درختى است كوتاه به بلندى 12 - 10 متر ، ميوه آن سرخ رنگ با خالهاى سفيد و داراى دو هسته است ، اين درخت در ارمنستان و ايران و عراق انتشار دارد نيز در ايران در دره چالوس ، ارسباران ، كردستان ، تربت حيدريه و در كرج و راهجرد قم پراكنده است . 3 - زالزالك گونه c . meger pojark درخت كوچك يا درختچهاى است به بلندى تا 4 متر ، ميوه آن تخممرغى گرد و سرخ رنگ است ، به قطر 2 - 1 سانتىمتر و پا يك آن 10 - 3 سانتىمتر است ، اين درختچه در تركيه ارمنستان و ايران مىرويد . در ايران در ارتفاعات البرز - زاگرس از دربند دره چالوس ، كلاردشت و دشت نظير و پلزنگوله و ارسباران تا ارتفاعات بختيارى و لرستان و جبال بارز كرمان انتشار دارد .